اقدام اقتصاد چرخهای اروپا برای بستهبندی بهعنوان یکی از جدیترین و تأثیرگذارترین برنامههای سیاستگذاری اتحادیه اروپا، زنگ خطری بزرگ برای صنعت بستهبندی به صدا درآورده است. کارشناسان این حوزه پیشبینی میکنند که اجرای این برنامه میتواند منجر به اختلالی بیسابقه در ساختار سنتی بستهبندی شود؛ اختلالی که نهتنها مدلهای کسبوکار فعلی را به چالش میکشد، بلکه قواعد حاکم بر زنجیره تأمین را نیز بهطور اساسی بازنویسی میکند. پائول فولکس آلرانو، بنیانگذار Circuthon Consulting، از جمله متخصصانی است که هشدار میدهد شرکتها تنها در صورتی میتوانند در این مسیر دوام بیاورند که از هماکنون خود را با این تغییرات هماهنگ کنند.
اهداف کلان برنامه اقدام اقتصاد چرخهای
این برنامه با هدف تقویت اقتصاد، حفاظت از محیطزیست و حذف زباله طراحی شده است. در قلب اقدام اقتصاد چرخهای اروپا برای بستهبندی، تمرکز بر مواد دائمی، افزایش بازیافت باکیفیت و فاصله گرفتن از دفن زباله قرار دارد. مهمتر از همه، «معامله سبز اروپا» بهدنبال افزایش گردش مواد در تمام زنجیرههای ارزش صنعتی است؛ به این معنا که منابع تا حد ممکن در چرخه مصرف باقی بمانند و به حداقل میزان دورریز برسند.
بهطور خلاصه، کمیسیون اروپا بستهبندیهای یکبارمصرف و سیستمهای خطی فعلی را هدف گرفته است. این سیاستها تنها به بهبود جزئی یا «سبزتر شدن» بستهبندیها محدود نمیشود، بلکه به معنای تغییر کامل فلسفه بستهبندی در قاره اروپاست؛ تغییری که طی نیم قرن گذشته سابقه نداشته است.
بازنویسی قواعد صنعت بستهبندی
بر اساس این رویکرد جدید، آینده بستهبندی در یکی از این سه مسیر تعریف میشود:
- بدون بستهبندی
- قابل استفاده مجدد یا قابل برگشت
- کاهش شدید ضایعات
این تغییر جهت، بهمعنای کنار گذاشتن منطق تولید انبوه بستهبندیهای دورریختنی است. اگر پیشتر یک تولیدکننده 20 واحد بستهبندی یکبارمصرف میفروخت، اکنون ممکن است مجبور شود تنها یک واحد بستهبندی قابل استفاده مجدد عرضه کند. هرچند قیمت واحد میتواند بالاتر باشد، اما سرمایهگذاری عظیم انجامشده در تجهیزات و قالبها، بسیاری از شرکتها را با چالش جدی مواجه میکند. محاسبات انجامشده توسط نهادهای صنعتی نشان میدهد که برای برخی کسبوکارها، اجرای اقدام اقتصاد چرخهای اروپا برای بستهبندی میتواند فاجعهبار باشد؛ در حالی که برای شرکتهایی که زودتر بهسمت راهحلهای چرخهای واقعی حرکت کردهاند، فرصتهای بزرگ آینده در راه است.
الزامات قانونی تا سال 2030
یکی از مهمترین بندهای این برنامه، الزام به این است که تا سال 2030 تمام بستهبندیهای موجود در بازار اتحادیه اروپا باید بهصورت اقتصادی مقرونبهصرفه، قابل استفاده مجدد یا قابل بازیافت باشند. برای تحقق این هدف، الزامات اجباری مشخصی برای بستهبندیهای مجاز تعیین شده است. این الزامات شامل موارد زیر است:
- کاهش شدید انواع بستهبندی و ضایعات آنها از طریق تعیین اهداف پیشگیری از زباله
- ایجاد محرکهای طراحی برای استفاده مجدد و بازیافتپذیری بستهبندی
- محدودیت در استفاده از برخی مواد بستهبندی برای کاربردهای خاص، بهویژه زمانی که گزینههای قابل استفاده مجدد وجود دارد
- کاهش پیچیدگی مواد بستهبندی، از جمله کاهش تعداد پلیمرها و مواد ترکیبی
این چارچوب سیاستی، برخلاف بسیاری از قوانین گذشته، با نمودارها و راهنماییهای ساده همراه نیست و همین موضوع، نگرانی صنعت را دوچندان کرده است.
از انتخاب تا اجبار
در گذشته، کاهش، استفاده مجدد و قابلیت بازیافت بیشتر در قالب توصیه یا انتخاب مطرح بود. اما در اقدام اقتصاد چرخهای اروپا برای بستهبندی این مفاهیم به الزام قانونی تبدیل شدهاند. اکنون این دولتها هستند که معیارها را تعیین میکنند، نه تولیدکنندگان. این تغییر، فشار مضاعفی بر برندهای بزرگ وارد میکند که زیرساختهای گسترده اما انعطافپذیری کمتری نسبت به استارتآپها دارند.
پلاستیک و بیوپلاستیک در کانون توجه
استراتژی اتحادیه اروپا برای پلاستیک در اقتصاد چرخهای، پاسخی به نگرانیهای فزاینده عمومی درباره آلودگی پلاستیکی است. با توجه به پیشبینی دو برابر شدن مصرف پلاستیک در 20 سال آینده، کمیسیون اروپا اقدامات هدفمندتری را برای مقابله با چالشهای پایداری این ماده اتخاذ خواهد کرد. هدف نهایی، کاهش آلودگی پلاستیکی در سطح اروپا و حتی جهان است.
در چنین آیندهای، استفاده مجدد، پر کردن مجدد بستهها و کاهش ضایعات به یک هنجار تبدیل میشود. این مسیر، جهشی بزرگ بهسوی آیندهای ناشناخته برای صنعتی است که بسیاری از قالبها و فرایندهای آن بر پایه الگوهای تاریخی بنا شدهاند.
ضرورت اقدام فوری برای کسبوکارها
تجربه مشاوران فعال در حوزه چرخهای نشان میدهد که انتقال از مدل خطی به مدل چرخهای بسیار دشوار است و نیازمند برنامهریزی دقیق و سرمایهگذاری هدفمند است. برندها و شرکتهای بستهبندی نمیتوانند منتظر بمانند تا قوانین بهطور کامل اجرا شود؛ بلکه باید از همین امروز تیمها و استراتژیهای چرخهای خود را شکل دهند.
نتیجهگیری
در نهایت، اقدام اقتصاد چرخهای اروپا برای بستهبندی نه یک تغییر تدریجی، بلکه یک تحول ساختاری عمیق است که آینده صنعت بستهبندی را دگرگون میکند. این برنامه شرکتها را مجبور میکند تا از منطق «تولید و دورریز» فاصله بگیرند و بهسمت مدلهایی حرکت کنند که در آن کاهش، استفاده مجدد و بازیافتپذیری در اولویت قرار دارد. کسبوکارهایی که زودتر این واقعیت را بپذیرند و خود را با الزامات جدید هماهنگ کنند، شانس بیشتری برای بقا و رشد در عصر جدید خواهند داشت؛ عصری که با اقدام اقتصاد چرخهای اروپا برای بستهبندی آغاز شده است.
منبع: پیکنیک برند
برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص محصولات پلاستیکی و ظروف یکبار مصرف قابل بازیافت می توانید صفحه رسمی پیکنیک برند در اینستاگرام را دنبال کنید.
